Sinds juni 2009 staat de Waddenzee op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Een terechte beloning voor dit unieke getijdenlandschap. We zijn hier erg trots op, temeer omdat UNESCO strenge richtlijnen kent wanneer het gaat om het toekennen van een positie als Werelderfgoed.

 

Criteria om UNESCO Werelderfgoed te worden

 

UNESCO heeft voor natuurgebieden 4 criteria geformuleerd waarmee de uniciteit van een gebied kan worden aangegeven. Het gaat om (het vóórkomen van):

* Bijzondere natuurlijke verschijnselen of buitengewone natuurlijke schoonheid;

 

* Uitzonderlijke voorbeelden van stappen in de ontwikkeling van de aarde;

 

* Logische processen;

 

* Uitzonderlijke ecologische en biologische processen;

 

* Natuurlijke omgevingsfactoren die zorgen voor een unieke soortenrijkdom of het handhaven van bedreigde flora en fauna ter plaatse.

 

Wat maakt de Waddenzee zo bijzonder dat het plaatsing op de UNESCO Werelderfgoedlijst rechtvaardigt?

 

* Op Europese schaal is de Waddenzee het grootste en belangrijkste kustgetijde-wetland. Het is 16x zo groot als de tweede in rij, Morecambe Bay in Engeland, en 1,5 x zo groot als alle 55 wadden in de 155 Britse estuaria samen.

 

* In weinig andere gebieden ter wereld is het mogelijk om zó relatief veilig de grote natuurkrachten te ondergaan die de omgeving dagelijks scheppen en herscheppen. Deze intense ervaring, zowel voor bewoners als bezoekers, maakt deel uit van de bijzondere belevingswaarde van de Wadden.

 

 

* De combinatie van de open horizon, de grenzeloze lucht die zich erboven uitstrekt en de onduidelijke overgang tussen wadplaten en de zee veroorzaakt een geheel eigen schoonheid en roept een ervaring van oneindigheid op. De dynamiek van de getijden en de locale bewegingen van zwermen trekvogels versterken deze ervaring.

 

* Internationaal is de Waddenzee erkend als een biologisch ecosysteem dat een uitzonderlijk grote voedselrijkdom voortbrengt. De productiviteit in termen van biomassa is een van de grootste in de wereld. De primaire productie door bodemalgen is de hoogste in de wereld ten noorden van de 42^e  breedtegraad.

 

* Het is daardoor een belangrijk voedsel-, paai- en kraamgebied voor vis, schelpdieren en weekdieren. Vissoorten als schol, tong en haring groeien op in de Waddenzee voordat ze commercieel worden bevist in de Noordzee. De Waddenzee is als het ware een ‘kraamkamer’ voor vissen. Er is bovendien een gevarieerde en zeer specifieke flora en vegetatie. Zeezoogdieren zoals de gewone en de grijze zeehond komen in grote aantallen voor.

 

* De Waddenzee is internationaal van uitzonderlijke betekenis als pleisterplaats, rui- en overwinteringgebied voor minstens 52 populaties van 41 trekvogelsoorten die de Oost-Atlantische vliegroute gebruiken. Veel soorten overwinteren in zuidelijke streken (van Frankrijk tot zuidelijker dan Zuid- Afrika) en broeden in het noorden (van Scandinavië tot in de toendra’s van Siberië, Canada en Groenland). Op de heen- én de terugreis doen ze de Wadden aan om hun vetreserves aan te vullen.

 

* De aantallen vogels van 44 populaties van 34 soorten zijn zo hoog dat de Waddenzee onvervangbaar is als tussenstop of als rui- en overwinteringgebied. Daarom is de Waddenzee essentieel voor het voortbestaan van deze vogelsoorten. Een ernstige aantasting van de Waddenzee betekent een verlies aan biodiversiteit op wereldschaal.

 

* Een maximum van 6.1 miljoen vogels is tegelijkertijd aanwezig in de Waddenzee.

 

* Elk jaar trekken gemiddeld 10 – 12 miljoen vogels tussen hun broedgebieden in Siberië, Scandinavië, Groenland en noordoost Canada en hun overwinteringgebieden in Europa, Afrika of zelfs verder zuidwaarts.

 

* De Wadden vormen het grootste ononderbroken systeem van zand- en slikplaten ter wereld met een grotendeels ongestoorde natuurlijke dynamiek.

 

* De eilanden werken als een 'barrière', waarachter gemakkelijk zand en slik (sediment) neerslaat. Dit komt omdat het meeste water relatief rustig en ondiep is. De aard en omvang (bijna 10.000 km2) van dit systeem van onbegroeide zand- en slikplaten en barrière eilanden is uniek.

 

* Getijdengebieden in de wereld van soortgelijke grootte, zoals de Banc d’Arguin National Park in Mauretanië, zijn moeilijk met onze Wadden te vergelijken. Zij liggen in een andere klimaatzone en hebben daardoor een andere flora en fauna. Rivieren hebben daar een grotere invloed op het gebied en er is een andere soort sedimentatie.

 

* Er komen duinen en kwelders voor in alle stadia van ontwikkeling en er is een grote variëteit aan overgangsgebieden (droog – nat, zout – zoet). Daardoor is er sprake van een uitzonderlijke soortenrijkdom, waarbij een groot deel van deze soorten zich op speciale wijze heeft aangepast om te overleven in de specifieke leefomgeving.

 

* Op veel plekken in de Waddenzee zijn er unieke voorbeelden van gelijktijdige wederzijdse beïnvloeding van landschappelijke, biologische en ecologische processen. Deze zijn te vinden in de duinen, de geulen, de wadplaten en de kwelders. De omvang en sterkte van deze processen zijn uniek. Een voorbeeld hiervan is de ontwikkeling van mosselbanken. 

 

* In grote delen van de Waddenzee komt nog ongestoord een ‘intrinsiek fractaal patroon’ voor, dat uniek is op wereldschaal. Het gaat hierbij om een patroon van zeegaten, geulen en prielen dat op verschillende schaalniveaus zichtbaar is: op de schaal van satellietbeelden, op luchtfoto’s van de Waddenzee tot op de schaal van meters tot decimeters in wadplaten en kwelders.

 

* De Waddenzee heeft een bijzondere relatie met de Noordzee. De Noordzee is een van de weinig relatief ondiepe en beschutte zeeën met een hoge visproductie op het noordelijk halfrond. De combinatie van zo’n grote, ondiepe, hoogproductieve zee met een systeem zoals de Waddenzee is uniek op de wereld.

 

* Het is goed zichtbaar hoe de mens in de loop der jaren het landschap aan het wad in samenspel met de natuur heeft gevormd. 

 

* Het gebied is bijzonder vanwege de rust en de weidsheid en uniek vanwege de getijdendynamiek op deze schaal.

 

* Weinig gebieden in de wereld van vergelijkbare grootte zijn even goed beschermd als de Waddenzee. Nederland, Duitsland en Denemarken zijn begin tachtiger jaren van de vorige eeuw begonnen daarin samen te werken. Daaruit is het trilaterale Waddenzeeplan voortgekomen. Daarnaast leidt onze nationale regelgeving, samen met de huidige internationale regelgeving, tot een uitgebreide bescherming.

 

* Nederland, Duitsland en Denemarken zijn er bovendien in geslaagd om hun kwaliteitscontrole (monitoring) op elkaar af te stemmen, waardoor in alle drie de landen helder te meten is hoe het met de (hele) Waddenzee gaat. Er is een reeks van meetgegevens over meerdere jaren. Dat is ook uniek in de wereld.

 

* Rondom het Waddengebied zijn er veel universiteiten en onderzoeksinstellingen. Al vele decennia worden allerlei facetten van de Waddenzee intensief bestudeerd. Daardoor zijn er veel onderzoeksgegevens beschikbaar die wereldwijd van grote betekenis zijn, onder meer voor het onderzoek naar zeespiegelstijging, lange vogeltrekbewegingen en depositiesystemen. Die wetenschappelijke kennis is volgens de Nederlandse Natuurbeschermingswet een belangrijke waarde die ook beschermd moet worden. In internationale wetenschappelijke handboeken wordt vaak verwezen naar de Waddenzee.

Meer informatie vindt u op: www.waddenzeewerelderfgoed.nl